DySIS: επενδύοντας στην ελπίδα

Forth Photonics, μια ελληνική εταιρία υψηλής τεχνολογίας, εξέλιξε και διαθέτει διεθνώς ένα πρωτότυπο ολοκληρωμένο σύστημα πρώιμης ανίχνευσης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, το οποίο –λόγω της έγκαιρης και αντικειμενικής διάγνωσης - αυξάνει θεαματικά τις πιθανότητες πλήρους ίασης, αλλά και πρόληψης τυχόν μετάστασης. Σημαντικά ενισχυμένη με νέα επιχειρηματικά κεφάλαια, από αγγλικά funds, συνεχίζει τις έρευνες για νέα καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες.

Πηγή: Ι.Τ.Ε.

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας θεωρείται μια από τις μεγαλύτερες μάστιγες της ανθρωπότητας. Οι αριθμοί είναι κατηγορηματικοί: πρόκειται για τη δεύτερη πιο θανατηφόρα μορφή καρκίνου παγκοσμίως στις γυναίκες μεταξύ 15 και 44 ετών και την τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου, μετά τον καρκίνο του μαστού και του πνεύμονα.

Στην Ευρώπη, περισσότερες από 60.000 γυναίκες διαγιγνώσκονται με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας κάθε χρόνο, ενώ στην - κατά τα άλλα αναπτυγμένη, σκεφτείτε αλλού - Δύση, περίπου 30.000 γυναίκες χάνουν τη μάχη με την ασθένεια και συνάμα τη ζωή τους.

Η συγκεκριμένη μορφή καρκίνου είναι αποτέλεσμα λοίμωξης με τον ιό των ανθρωπίνων κονδυλωμάτων (τον HPV, που απαντάται σε κοντά 100 τύπους, από τους οποίους οι 15 μπορούν να προκαλέσουν όγκο), ίσως τη συχνότερη σεξουαλικά μεταδιδόμενη λοίμωξη, σε παγκόσμιο επίπεδο.

Πολύχρονες έρευνες και μελέτες επί μελετών, όμως, έχουν δείξει ότι οι περισσότερες περιπτώσεις θα μπορούσαν να προληφθούν και να θεραπευτούν, αν οι ασθενείς είχαν κάνει έγκαιρα τους δέοντες ελέγχους είτε σε ατομικό επίπεδο (όπως γίνεται στη χώρα μας), είτε συμμετέχοντας σε οργανωμένα προγράμματα μαζικού ελέγχου (όπως γίνεται σε πολλές άλλες χώρες).

Οι κυτταρολογικοί έλεγχοι και το τεστ Παπανικολάου, αν πραγματοποιούνται τακτικά, προφανώς συμβάλλουν προς αυτή την κατεύθυνση, μειώνοντας - όπου γίνονται οργανωμένα - αισθητά τη θνησιμότητα. Το ίδιο και ο εμβολιασμός σε μικρή ηλικία, για δυο τύπους του HPV, που ξεκίνησε πρόσφατα και στη χώρα μας.

Όμως, η έγκαιρη ανίχνευση (άρα και η αυξημένη πιθανότητα θεραπείας), που μάλιστα δεν βασίζεται σε υποκειμενικά αλλά σε αντικειμενικά κριτήρια, παραμένει μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τους επιστήμονες, οι οποίοι συνεχίζουν τις έρευνές τους προς αυτή την κατεύθυνση.

Το μεγάλο στοίχημα

Σ' αυτόν τον τόσο ευαίσθητο και κρίσιμο τομέα, μια ελληνική εταιρία υψηλής τεχνολογίας, τεχνοβλαστός του Ιδρύματος Τεχνολογίας & Έρευνας στο Ηράκλειο της Κρήτης, άνοιξε νέους δρόμους με την καινοτόμο προσέγγισή της στο πρόβλημα.

Καρπός της έρευνάς της ένα ολοκληρωμένο (και κατοχυρωμένο πλέον με ισχυρότατα διεθνή διπλώματα ευρεσιτεχνίας) σύστημα ανίχνευσης, το οποίο παράγει στην Αθήνα και διαθέτει σ' ολόκληρο τον κόσμο.

Στόχος του DySIS (αρχικά των αγγλικών όρων για τη Δυναμική Φασματική Απεικόνιση), του προϊόντος που δημιούργησε η ερευνητική ομάδα της Forth Photonics με επικεφαλής τον ιδρυτή της και αναπληρωτή καθηγητή του Πολυτεχνείου Κρήτης, Κώστα Μπάλα, είναι η πρώιμη και κυρίως μη-επεμβατική («οπτική βιοψία» μας τη χαρακτήρισε ο εφευρέτης της) ανίχνευση του προ-καρκίνου της μήτρας.

Η δυναμική και κυρίως αντικειμενική απεικόνιση της κατάστασης των ιστών, σ’ ό,τι αφορά στην προσβολή τους από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, γίνεται με ανώδυνο, αναίμακτο και ασφαλή τρόπο μέσα σε λίγα λεπτά, χάρη στην καινοτόμο προσέγγιση της Forth Photonics με το ολοκληρωμένο σύστημα μη-επεμβατικής διάγνωσης DySIS.

Η μέθοδος βασίζεται στην αλληλεπίδραση φωτός και ιστού, στο πλαίσιο μιας κοινής κολποσκοπικής εξέτασης. Το φως εκπέμπεται προς τους ιστούς και επανεκπέμπεται απ' αυτούς προς το σύστημα.

Πραγματοποιείται καταγραφή των αποτελεσμάτων σε προεπιλεγμένες φασματικές περιοχές και ανάλυση in vivo, σε «ζωντανό» ιστό, των δυναμικών οπτικών φαινομένων, με τη βοήθεια ειδικών αλγορίθμων και σε επίπεδο κυττάρου, σε δυο εκατομμύρια διαφορετικά σημεία.

Αν υπάρχει νεοπλασία σε εξέλιξη, οι μεταβολές στα δομικά και τα λειτουργικά χαρακτηριστικά του ιστού ανιχνεύονται από το σύστημα και εμφανίζονται αυτομάτως με τη μορφή ψηφιακού χάρτη, όπου οι βαθμοί της νεοπλασίας αναπαρίστανται με διαφορετικά ψευδο-χρώματα: η ύπαρξη δηλώνεται με πράσινο, κόκκινο και κίτρινο χρώμα η μη-ύπαρξη με μπλε.

Ο γιατρός έχει, επομένως, στη διάθεσή του ένα απολύτως αντικειμενικό σύστημα ανίχνευσης της βλάβης και μπορεί να καθοδηγηθεί στη λήψη βιοψίας από τα επικίνδυνα σημεία, εφόσον αυτά θα εμφανιστούν στην οθόνη, με υψηλότατο βαθμό ακρίβειας.

Θεαματικά αποτελέσματα

Οι πολύμηνες κλινικές δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν με τη συμμετοχή 400 και πλέον γυναικών σε δυο βρετανικά νοσοκομεία με τη συνεργασία του Imperial College του Λονδίνου (Hammersmith - St. Mary's) και της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Αθήνας (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Α' Γυναικολογική Κλινική) έδειξαν ότι το DySIS βελτιώνει κατά 63% την ακρίβεια της κολποσκόπησης στη διάγνωση του προκαρκίνου και του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Η σύγκριση με τη συμβατική κολποσκόπηση και το test Παπανικολάου απέδειξε ότι η νέα μέθοδος είναι θεαματικά ακριβέστερη, καθώς ανίχνευσε πολλές περιπτώσεις υψηλού βαθμού νεοπλασίας, οι οποίες δεν είχαν εντοπιστεί με τις άλλες μεθόδους.

Η εξέταση με τη μέθοδο DySIS διαρκεί μονάχα λίγα λεπτά της ώρας, είναι αναίμακτη και ανώδυνη. Άλλα πλεονεκτήματά της είναι η αντικειμενική χαρτογράφηση των παθολογικών περιοχών, η αποφυγή παρενεργειών, καθώς οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται είναι μη-ιοντίζουσες, όπως και η παράλληλη μείωση του συνολικού κόστους των ιατρικών πράξεων.

Ήδη, σημαντικός αριθμός διακεκριμένων νοσοκομείων, κλινικών και ιδιωτών ιατρών στην Ευρώπη και την Ελλάδα χρησιμοποιούν αυτό το σύστημα στην καθημερινή κλινική πράξη, με πολύ καλά αποτελέσματα, ενώ αναμένεται στο αμέσως προσεχές χρονικό διάστημα η έγκριση των αμερικανικών αρχών, για διάθεσή του και στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Άλλωστε η εξωστρέφεια της εταιρίας, που μετράει επτά χρόνια ζωής καθώς ιδρύθηκε το 2002, είναι δεδομένη και ολοφάνερη: εκτός από την Αθήνα (όπου στεγάζονται το τμήμα Έρευνας & Ανάπτυξης και η παραγωγή των προϊόντων), έχει έδρα και στο Εδιμβούργο της Σκωτίας, ενώ στα στελέχη της περιλαμβάνονται αρκετοί, διεθνούς φήμης επιστήμονες και διοικητικοί.

Διεθνής εμπιστοσύνη

Με τέτοιες προοπτικές, λοιπόν, δεν είναι καθόλου παράξενο που η Forth Photonics εξασφάλισε πριν από μερικούς μήνες, μεσούσης της οικονομικής κρίσης, νέες επενδύσεις ύψους 7,6 εκατομμυρίων € από δυο κορυφαία venture capital funds του Λονδίνου (Close Ventures και Scottish Venture Fund), τα οποία έρχονται να προστεθούν στην αρχική χρηματοδότη NBGI Private Equity, θυγατρική της Εθνικής Τράπεζας, ανεβάζοντας στα 15 εκατομμύρια € τις ως τώρα ξένες επενδύσεις στην εταιρία.

Η χρηματοδότηση αυτή θα αξιοποιηθεί για την περαιτέρω ανάπτυξη των πωλήσεων του DySIS στην Ευρώπη, για την εδραίωσή του στη νέα αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και για την ανάπτυξη της επόμενης σειράς καινοτόμων προϊόντων και τεχνολογιών, πάντα στο χώρο της «οπτικής βιοψίας», με εφαρμογές στην ενδοσκόπηση, στη δερματολογία και άλλους τομείς.

Κάπου ανάμεσα, όπως μας δήλωσαν οι άνθρωποι της Forth Photonics, ετοιμάζεται και μια φορητή εκδοχή του DySIS, η οποία θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί απλά και εύκολα (από εκπαιδευμένους νοσηλευτές, με τροφοδοσία ακόμα κι από την μπαταρία του τζιπ με το οποίο γυρίζουν στα χωριά) για τον αυτοματοποιημένο μαζικό έλεγχο του γυναικείου πληθυσμού σε χώρες του Τρίτου Κόσμου, όπως για παράδειγμα η Ινδία, όπου ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας «θερίζει», όντας η πρώτη αιτία θανάτων...

Δικαιολογημένη περηφάνια

Δίκαια, λοιπόν, ο καθηγητής Μπάλας παρατηρεί με περηφάνια ότι η εταιρία του αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αναστροφής της κρατούσας αρνητικής αντίληψης για τη χώρα μας στον τομέα της Έρευνας & Ανάπτυξης: εξάγει τα τεχνολογικά της προϊόντα στις πιο ανεπτυγμένες χώρες του πλανήτη και «εισάγει» από αυτές προσωπικό με υψηλή εξειδίκευση και τεχνογνωσία. «Υπάρχουν πλέον όλα τα απαραίτητα συστατικά για διεθνή ανάπτυξη και καταξίωση κι είμαι πολύ αισιόδοξος για την επιτυχία αυτού του εγχειρήματος», ήταν το καταληκτικό του σχόλιο. Είθε...

Musis: με στόχο την ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς

Εκτός από το DySIS, η Forth Photonics έχει εξελίξει και διαθέτει στη διεθνή αγορά τα Musis, προηγμένα ολοκληρωμένα συστήματα φασματικής απεικόνισης, με στόχο τη μη-καταστρεπτική ανάλυση πολύτιμων μνημείων της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Οι κάμερες Musis, που βρίσκονται στην αιχμή των τεχνολογιών υπερφασματικής απεικόνισης, ενσωματώνουν σχεδόν όλη τη γκάμα των σύγχρονων οπτικών απεικονιστικών και φασματοσκοπικών τεχνικών, οι οποίες χρησιμοποιούνται για την ανάλυση και τεκμηρίωση αντικειμένων μεγάλης καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας.

Προσφέρουν δε, τις υπηρεσίες τους σε πολλά μεγάλα μουσεία και εργαστήρια, όπου αξιοποιούνται στην ταυτοποίηση ζωγραφικών υλικών, στην ανάγνωση χειρογράφων με σβησμένο ή καλυμμένο κείμενο, στην απεικόνιση χαρακτηριστικών, επικαλύψεων, βερνικιών  κλπ, στην ακριβή τεκμηρίωση και αναπαραγωγή κάθε χρώματος, στην εκτίμηση της φυσικής κατάστασης, αλλά και στην καθοδήγηση σε πραγματικό χρόνο των εργασιών συντήρησης.